Ożarów Mazowiecki pozyskał w 2025 roku ponad 37 mln zł środków zewnętrznych, osiągając najwyższy wynik spośród porównywanych sąsiednich samorządów. Największą część tej kwoty stanowiły fundusze europejskie przeznaczone m.in. na rozwój infrastruktury rowerowej i rozbudowę PSZOK. Sprawdziliśmy, skąd dokładnie pochodzą te środki i jak Ożarów wypada na tle okolicznych gmin.
Pozyskiwanie środków zewnętrznych stanowi jeden z ważnych elementów finansowania inwestycji samorządowych. Dzięki nim gminy mogą realizować przedsięwzięcia infrastrukturalne, społeczne czy edukacyjne przy mniejszym obciążeniu własnego budżetu.
Środki te pozwalają również na realizację niezwykle ważnych, projektów społecznych, obywatelskich czy edukacyjnych. Po prostu – środki zewnętrzne to oszczędność dla budżetu gminy.
Skąd samorządy pozyskują środki zewnętrzne?
Do dyspozycji samorządu są 4 źródła finansowania:
- Fundusze Europejskie, w ramach, których funkcjonują programy krajowe i regionalne;
- Dotacje celowe z budżetu państwa (Ministerstwa, agencje rządowe);
- Fundusze celowe np. NFOŚiGW;
- Fundusze Norweskie i EOG: Dedykowane m.in. innowacjom, zmianom klimatu czy kulturze.
Ubieganie się o środki zewnętrze musi być świadome, celowe i spójne ze strategią rozwoju gminy i odpowiadać na realne potrzeby, tak, aby ich wykorzystanie było gwarantem rozwoju gminy i poprawy warunków oraz jakości życia mieszkańców.
Skuteczność w pozyskiwaniu środków zależy m.in. od przygotowania projektów, doświadczenia pracowników urzędu, spełnienia kryteriów konkursowych oraz dostępności programów finansowania.
A jakie środki pozyskuje się w gminie Ożarów Mazowiecki? Przyjrzeliśmy się danym opublikowanym w „Raporcie o stanie gminy Ożarów Mazowiecki za 2025 rok”. Porównaliśmy je z danymi za 2024 rok, ale też z danymi sąsiednich gmin: Stare Babice, Błonie, Pruszków i Brwinów.
Ponad 22,7 mln zł z funduszy europejskich
Z Raportu wynika, iż w 2025 r. pozyskano dofinansowanie w ramach środków unijnych w wysokości 22 772 398 zł. Gmina Ożarów Mazowiecki podpisała dwie umowy na realizację inwestycji w ramach unijnych programów:
- Promowanie zrównoważonej mobilności miejskiej poprzez rozwój sieci dróg rowerowych na terenie gminy Ożarów Maz. – etap II (FEM 2021-2027) – wartość dofinansowania 14 644 219,18 zł. Projekt ma zostać zrealizowany w latach 2025-2027.
- Rozbudowa Gminnego Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych w Gminie Ożarów Maz. (FENIKS 2021-2027) – wartość przyznanego dofinansowania 8 128 179,23 zł. Projekt ma zostać zrealizowany w latach 2025-2027.
Choć oba projekty z założenia mają być zrealizowane w latach 2025-2027, to w 2025 roku nie wypłacono na nie żadnych środków. Wypłacono jednak unijne środki w łącznej wysokości 259 440,93 zł na kontynuację dwóch zadań z 2024 roku:
- Cyber bezpieczny Urząd Miejski w Ożarowie Maz.
- Mazowsze bez smogu – projekt partnerski, w którym liderem jest Województwo Mazowieckie.
Środki krajowe: ponad 14,4 mln zł dofinansowania
W ramach środków krajowych, na współfinansowanie inwestycji pozyskano
14 420 894,20 zł (w tym projekty oświatowe), z czego wykorzystano 11 394 707 zł. Raport nie wskazuje, czy niewykorzystane środki w wysokości 3 026 187 zł, zostaną rozliczone w kolejnych latach, czy też wymagały zwrotu. Niewykorzystane środki dotyczą 2 obszarów:
- Zadania w ramach Wojewódzkiego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na rok 2025: przyznano 1 707 880 zł, wykorzystano 1 081 692,66 zł. Niewykorzystane środki – 626 187,34 zł.
- Budowa dróg w Gminie Ożarów Maz. w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. W edycji 8. przyznano 8 000 000 zł, w 2025 roku wykorzystano 5 600 000 zł, a pozostałą kwotę jeszcze w roku 2024 (dziękujemy za szybkie sprostowanie Referatowi Funduszy Zewnętrznych!).
Ponad 53 mln zł w oczekujących wnioskach
W Raporcie opublikowano dodatkowo informacje, iż Gmina ubiega się o środki europejskie i krajowe w łącznej wysokości 53 952 082,42 zł na realizację 5 zadań. Wnioski są w trakcie oceny bądź na liście rezerwowych projektów.
Pozyskane środki sfinansowały bądź sfinansują (Raport nie wskazuje, czy zadanie zostało już zrealizowane czy jest w trakcie realizacji) m.in.: rozbudowę szkoły w Duchnicach, rozbudowę dróg w Gminie Ożarów Mazowiecki, budowę toru rowerowego „pumptrack” w Płochocinie czy rewitalizację Parku Ołtarzewskiego.
37 mln zł przyznanego dofinansowania
Łącznie w 2025 r. podpisano umowy na środki zewnętrzne w kwocie 37 154 270 zł, choć tylko 11 615 124 zł zostało refundowanych lub zaliczkowanych, w tym wypłata z poprzednich okresów rozliczeniowych.
Komentarz Redakcji – jak Ożarów Mazowiecki wypada na tle sąsiednich gmin?
Czy powyższe wyniki są dobre? Trudno jednoznacznie ocenić – bo można też przyjąć różne kryteria samej oceny. W stosunku do 2024 roku w zakresie pozyskiwania krajowych środków odnotowano spadek o 9,5% (wartość pozyskanych w 2024 r. środków krajowych na finansowanie inwestycji gminnych wyniosła 15 074 974 zł w porównaniu do 14 420 894 zł w 2025 r.).
Jednak według danych opublikowanych przez Urząd Gminy Ożarów Maz. w zestawieniu „Projekty współfinansowane ze środków zewnętrznych – dane z Referatu Funduszy Zewnętrznych za okres od 2012 roku”, w 2024 r. z funduszy unijnych pozyskano dofinansowanie na realizację 2 projektów (Cyber Bezpieczny Urząd i Mazowsze bez smogu) w łącznej wysokości 1 791 672 zł. Wskazuje to, iż w 2025 r. odnotowano bardzo wyraźny wzrost pozyskanych (ale nie wypłaconych jeszcze) środków unijnych, który wynosi aż 1271%.
Niestety brak analityki i części opisowej w Raporcie nie pozwala na szerszą analizę tematu. Dlatego porównaliśmy wyniki naszej Gminy z Gminami sąsiadującymi. Informacje o wysokości pozyskanych środków zewnętrznych (łącznie unijnych i krajowych) Gmin: Stare Babice, Brwinów, Błonie i Gminy Miasto Pruszków pozyskaliśmy z ich raportów o stanie gminy za 2025 rok.
W analizowanym zestawieniu Ożarów Mazowiecki osiągnął najwyższą wartość pozyskanych środków spośród porównywanych samorządów. Wśród zbadanych Gmin, to właśnie nasza Gmina – Ożarów Mazowiecki pozyskała najwięcej środków zewnętrznych – 37 154 270 zł! Za nami Gmina Błonie z kwotą 31 072 534 zł, dalej Gmina Stare Babice z wynikiem 30 535 756 zł. Kolejne miejsce zajmuje Gmina Miasto Pruszków (12 818 236 zł), mimo że spośród porównywanych samorządów jest największa pod względem liczby mieszkańców. Na końcu znajduje się Gmina Brwinów z kwotą 2 875 761 zł. (przy czym ta gmina pozyskała środki jedynie z funduszy krajowych).
Gmina Ożarów Maz. wykazuje duży potencjał w zakresie ubiegania się o środki na kolejne lata, ponieważ w oczekiwaniu są wnioski o wartości ponad 53 mln zł
Dane wskazują również, że wszystkim łatwiej jest pozyskać środki krajowe, szczególnie na szczeblu wojewódzkim. Konkursy organizowane przez Samorząd Województwa Mazowieckiego obejmują wiele obszarów działalności samorządów, dlatego gminy regularnie korzystają z możliwości ubiegania się o takie dofinansowania. I Ożarów Maz. co roku z tych środków korzysta – poprzez programy takie jak Mazowsze dla sołectw. Granty rządowe opiewają na zdecydowanie wyższe kwoty, przeznaczone na inwestycje dużego kalibru, jak np. Rządowy Fundusz Rozbudowy Dróg.
I tu, jak pokazały przeanalizowane Raporty, nie każdemu już się udaje pozyskać środki. Fundusze europejskie wiążą się zazwyczaj z bardziej rozbudowanymi procedurami i wysokimi wymaganiami formalnymi, jednak jednorazowe dofinansowania mogą osiągać bardzo wysokie wartości. Czasami w ich przypadku wystarczy jeden grant, którego wartość to np. ponad 14 i 8 mln zł, jak miało to miejsce w przypadku Ożarowa Mazowieckiego.
Co przyniosą kolejne lata?
Wynik za rok 2025 r. jest dobry i jest się z czego cieszyć! Analiza danych za 2025 rok pokazuje, że Ożarów Mazowiecki skutecznie pozyskiwał środki zewnętrzne i osiągnął najlepszy wynik spośród porównywanych, sąsiednich gmin. Na plus można ocenić również dywersyfikację źródeł finansowania oraz kontynuację działań zgodnych ze strategią rozwoju gminy.
